It Is Time for “Palliative Care”

ประเทศไทยกำลังกลายเป็นสังคมผู้สูงอายุเต็มตัว ผู้คนอายุยืนขึ้น แต่ชีวิตช่วงท้ายกลับเต็มไปด้วยโรคเรื้อรังและความทุกข์จากการเจ็บป่วยร้ายแรง (serious health-related suffering) การนอนติดเตียง การไปโรงพยาบาลซ้ำ ๆ และความเหนื่อยล้าของลูกหลานที่ต้องดูแลแทบทุกมิติของผู้สูงอายุในบ้าน คำถามที่สำคัญคือ เราจะปล่อยให้ “ช่วงท้ายของชีวิต” เป็นช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยความทุกข์แบบนี้จริงหรือ และนี่เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ “ชีวาภิบาล/การดูแลแบบประคับประคอง” ถูกมองว่าเป็นบริการจำเป็นของระบบสุขภาพ ไม่เพียงเป็นบริการเสริม เพราะมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับสิทธิในการลดความทุกข์ทรมาน การคงไว้ซึ่งศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และการดูแลครอบครัวผู้ป่วยอย่างเป็นธรรม^1-2

ชีวาภิบาลคืออะไร และทำไมถึงสำคัญ

“ชีวาภิบาล (palliative care)” ไม่ได้แปลว่า “ยอมแพ้” หรือ “หยุดการรักษา” แต่คือการดูแลที่มุ่งเน้นการรักษาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว ตั้งแต่เริ่มป่วยหนักไปจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต ตามนิยามขององค์การอนามัยโลก (Who Health Organization, WHO) ชีวาภิบาลคือการดูแลแบบองค์รวมที่มุ่ง “ป้องกันและบรรเทาความทุกข์” ผ่านการดูแลตั้งแต่การเจ็บป่วยระยะต้น การประเมินอย่างรอบด้าน และการจัดการภาวะทุกข์ทรมานทั้งทางกาย ใจ สังคม และจิตวิญญาณ โดยสามารถทำควบคู่ไปกับการรักษาโรคที่ยังดำเนินอยู่ได้ และไม่ได้จำกัดเฉพาะโรคสำคัญ เช่น โรคมะเร็งเท่านั้น แต่หมายถึงรวมถึงการเจ็บป่วยรุนแรงอื่น ๆ อีกด้วย อาทิ โรคหัวใจล้มเหลว โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (Chronic Obstructive Pulmonary Disease, COPD) โรคไตวาย โรคตับแข็ง โรคสมองเสื่อม และโรคเรื้อรังที่มีแนวโน้มทรุดลงอื่น ๆ³

ในบริบทไทย ประเทศไทยมีการกำหนด “นิยามปฏิบัติการ” เพื่อสร้างความเข้าใจร่วมกันของระบบบริการว่า ชีวาภิบาล/การดูแลแบบประคับประคองมีขอบเขตอย่างไร และควรเชื่อมเข้ากับการเงินการคลัง การจัดคน และการออกแบบบริการระดับพื้นที่อย่างไร⁴

โดยหัวใจของชีวาภิบาล คือ
⁍ การลดความเจ็บปวดและอาการทรมาน
⁍ การดูแลความเครียด ความกลัว และความกังวลของทั้งผู้ป่วยและครอบครัว
⁍ การเปิดโอกาสให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในการตัดสินใจว่าต้องการใช้ชีวิตที่เหลืออย่างไร อยู่ที่ไหน กับใคร และประสงค์จะรับหรือไม่รับการรักษาในรูปแบบใด

และที่สำคัญ ยังพบว่าการเริ่มการดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ (early palliative care) จะช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้ดีขึ้นได้ ลดการรักษาที่ไม่จำเป็นในระยะท้าย และอาจสัมพันธ์กับอายุขัยที่นานขึ้น นอกจากนี้ ยังพบอาจทำให้ความทรมานทางร่างกายและอาการเจ็บปวดลดลง ความพึงพอใจผู้ป่วยและผู้ดูแลดีขึ้น ตลอดจนมีการใช้บริการทางสุขภาพที่เหมาะสมมากขึ้น^5-6 ดังนั้น สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ “สินค้าหรูหรา (luxury goods)” แต่คือสิทธิขั้นพื้นฐานของทุกคนที่มีชีวิตและวันหนึ่งต้องเผชิญวาระสุดท้ายเหมือนกัน

เรามีอะไรอยู่แล้ว – และอะไรที่ยังขาด

ที่ผ่านมา ประเทศไทยลงทุนสร้างบริการการดูแลประคับประคองในโรงพยาบาลหลายแห่ง โดยมีทีมแพทย์และพยาบาลเฉพาะด้าน ตลอดจนการให้บริการที่บ้านและชุมชน เช่น มีบริการเยี่ยมบ้าน และมีเครือข่ายผู้ดูแลผู้สูงอายุในชุมชน (Community Care Giver, CCG) กับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) กระจายอยู่ทั่วประเทศ แต่ในความเป็นจริง ผู้ป่วยจำนวนมากยังเข้าไม่ถึงการดูแลแบบชีวาภิบาล โดยเฉพาะ
⁍ ผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเรื้อรังอื่น ๆ ที่ไม่ใช่มะเร็ง
⁍ ผู้ที่อยู่ในระบบดูแลระยะยาวขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือในสถานดูแลผู้สูงอายุ
⁍ ครอบครัวในชนบทที่ห่างไกลจากโรงพยาบาลใหญ่และหน่วยบริการใกล้บ้านยังไม่มีทีมที่เชี่ยวชาญเรื่องนี้

ขณะเดียวกัน แผนการดูแลในปัจจุบันส่วนใหญ่ยังมุ่งที่การช่วยเหลือกิจวัตรประจำวัน (เช่น การกิน การอาบน้ำ การช่วยเหลือการเคลื่อนไหว) มากกว่าการจัดการอาการทางกาย เช่น อาการเจ็บปวด หอบ เหนื่อย หรือการวางแผนล่วงหน้าเรื่องการรักษา ตลอดจนวางแผนการจากไปอย่างที่คนไข้ต้องการจริง ๆ พูดง่าย ๆ คือ “เรามีคนและโครงสร้างแล้ว แต่ยังขาดหัวใจและทักษะด้านชีวาภิบาล” ให้ระบบทำงานเพื่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุอย่างเต็มที่

3 ทางลัดที่ทำได้จริง ถ้าเราตัดสินใจร่วมกัน

1. ขยาย “โรงพยาบาลที่บ้าน” ให้เป็นเรื่องปกติ

ผู้เขียนคิดว่าหลายครอบครัวคงเจอประสบการณ์คล้ายกัน คือ การที่ผู้สูงอายุต้องเข้า–ออกโรงพยาบาลบ่อย ๆ ซึ่งเหนื่อยทั้งคนไข้ เหนื่อยทั้งลูกหลาน และค่าใช้จ่ายก็เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ดังนั้น “โรงพยาบาลที่บ้าน” หรือการให้ทีมสหสาขาวิชาชีพออกไปดูแลผู้ป่วยที่บ้านและชุมชนนั้นเป็นทางออกที่หลายประเทศพิสูจน์แล้วว่าได้ผลทั้งในแง่คุณภาพชีวิตและค่าใช้จ่ายของระบบ

หลักฐานการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ (systematic reviews) สนับสนุนว่าการดูแลแบบประคับประคองที่บ้านช่วยเพิ่มโอกาสที่ผู้ป่วยจะได้อยู่/จากไปที่บ้านตามความต้องการ ลดการเสียชีวิตในโรงพยาบาล และช่วยลดการกลับมาใช้บริการฉุกเฉินหรือการนอนโรงพยาบาลซ้ำในบางบริบท โดยเฉพาะเมื่อมีทีมสหสาขาและระบบตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงอาการของผู้ป่วยที่ชัดเจน⁷ ขณะเดียวกัน “Home palliative care” เพื่อหลีกเลี่ยงการนอนโรงพยาบาล (admission avoidance) ในผู้สูงอายุ/โรคเรื้อรังบางกลุ่ม มีหลักฐานว่าให้ผลลัพธ์อย่างน้อย “ไม่ด้อยกว่า” การนอนโรงพยาบาล และมักทำให้ผู้ป่วยพึงพอใจมากขึ้น แต่เงื่อนไขสำคัญคือการคัดกรองผู้ป่วยเหมาะสม ความพร้อมทีมเยี่ยมบ้านและทีมชุมชน และการประสานงานกับหน่วยบริการปฐมภูมิที่มีประสิทธิภาพ⁸

ดังนั้น สิ่งที่รัฐควรทำ คือ การบรรจุบริการชีวาภิบาลที่บ้านเป็นชุดสิทธิประโยชน์ที่เป็นรูปธรรมในระบบหลักประกันสุขภาพภาครัฐ และการตั้งเป้าให้ทุกเขตสุขภาพมีบริการนี้อย่างน้อยระดับหนึ่ง และขยายจากพื้นที่นำร่องไปสู่ทั้งประเทศ ตลอดจนการสนับสนุนงบประมาณให้โรงพยาบาลและหน่วยบริการปฐมภูมิรวมตัวกันเป็นทีมเยี่ยมบ้านและทีมชุมชนและทำงานร่วมกับ อสม. และ CCG ในชุมชน

2. เพิ่ม “ชีวาภิบาล” ลงในระบบสุขภาพผู้สูงอายุที่มีอยู่แล้ว

ทุกวันนี้ ประเทศไทยมีผู้ดูแลผู้สูงอายุจำนวนมากในแต่ละตำบล ถ้าเราเติมทักษะและความรู้ในการดูแลชีวาภิบาลขั้นพื้นฐานให้คนกลุ่มนี้จะกลายเป็น “ด่านหน้า” ที่ช่วยลดความทุกข์ของผู้ป่วยได้มาก จุดคานงัดสำคัญคือ “การดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ” ซึ่งต้องระบุได้ว่าใครควรได้รับการประเมินแบบองค์รวมและเริ่มคุยเป้าหมายการดูแล โดยเครื่องมืออย่าง Supportive and Palliative Care Indicators Tool (SPICT)^† ที่ถูกพัฒนาเพื่อช่วยทีมสหวิชาชีพระบุผู้ป่วยที่มีแนวโน้มทรุดลง/ใกล้เสียชีวิต และชี้ว่าควรเริ่มการประเมินความต้องการ การทบทวนเป้าหมายการรักษา และการวางแผนการรักษาล่วงหน้า⁹ ซึ่งเข้ากับบริบทไทยที่มี “CCG–อสม.–หน่วยบริการปฐมภูมิ” เป็นโครงสร้างด่านหน้าอยู่แล้ว และมีทักษะบางประการที่ควรเพิ่มเติม เช่น การประเมินและบรรเทาอาการเบื้องต้น การสื่อสารอย่างอ่อนโยนเรื่องความต้องการช่วงท้ายของชีวิต และการช่วยครอบครัวบันทึก “ความประสงค์ล่วงหน้า” เกี่ยวกับการรักษา

ทั้งนี้ ภาครัฐสามารถสร้างหลักสูตรสั้น ๆ สำหรับ CCG และบุคลากรในหน่วยบริการปฐมภูมิให้สามารถนำไปปฏิบัติได้จริงในชีวิตประจำวัน ตลอดจนปรับแผนดูแลผู้สูงอายุให้มีส่วนของชีวาภิบาลเข้าไปบูรณกาการด้วยอย่างเป็นรูปธรรม และเปิดช่องทางให้บุคลากรด่านหน้าสามารถปรึกษาผู้เชี่ยวชาญได้ง่ายขึ้น เมื่อเจอผู้ป่วยที่มีความซับซ้อนและต้องการการดูแลจากบุคลากรเฉพาะทาง

3. ทำให้ “การวางแผนล่วงหน้า” เป็นวัฒนธรรมใหม่ของสังคมไทย

เรามักกลัวการพูดเรื่องความตายของตัวเอง แต่เมื่อไม่คุยกัน คำถามยาก ๆ นี้ก็มักไปตกอยู่ในมือของลูกหลานและหมอในวินาทีวิกฤตที่ทุกคนเครียดและสับสน หลักฐานเชิงประจักษ์สนับสนุนว่า “การวางแผนล่วงหน้า (Advance Care Planning, ACP)” จะช่วยให้การดูแลช่วงท้ายสอดคล้องกับความต้องการของผู้ป่วยมากขึ้น เพิ่มความพึงพอใจของผู้ป่วย/ครอบครัว และลดความเครียด วิตกกังวล และซึมเศร้าในญาติหลังการสูญเสีย¹⁰ มากกว่านั้น การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบยังชี้ว่า การวางแผนล่วงหน้าส่งผลให้การสื่อสารเป้าหมายการดูแลที่ดีขึ้น และการตัดสินใจของผู้ป่วย ญาติ และแพทย์สอดคล้องกันมากขึ้น^11-12

สำหรับประเทศไทย ประสบการณ์การผลักดันให้เกิดการวางแผนล่วงหน้าอย่างเป็นรูปธรรมนั้นยังคงสะท้อนว่าปัจจัยทางวัฒนธรรมและบทบาทครอบครัว รวมถึงการหลีกเลี่ยงการบอกข่าวร้าย ยังมีผลต่อความสำเร็จของนโยบายอย่างมาก ตลอดจนกระทบต่อกลไกการให้บริการอย่างมีนัยสำคัญ¹³ ดังนั้น การผลักดันเชิงนโยบายจึงควรทำไปคู่กับ (1) การสร้างมาตรฐาน/แนวปฏิบัติระดับชาติ¹⁴ และ (2) โครงสร้างดิจิทัลอย่าง e-Living Will เพื่อทำให้ “ความตั้งใจของผู้ป่วย” ถูกเข้าถึงได้จริงเมื่อเข้าสู่ระบบบริการ¹⁵

ถ้าเราเริ่มคุยกันตั้งแต่วันนี้ว่า “ถ้าป่วยหนักอยากรักษาแบบไหน” “อยากหรือไม่อยากนอนโรงพยาบาลช่วงสุดท้าย” และ “อะไรคือสิ่งสำคัญที่สุดสำหรับชีวิตในเวลาที่เหลือ” ก็จะช่วยลดบาดแผลใจของครอบครัว และทำให้ทีมแพทย์พยาบาลดูแลได้ตรงกับความปรารถนาของคนไข้จริง ๆ ดังนั้น ภาครัฐและสังคมจึงควรช่วยกันสนับสนุนกิจกรรมพูดคุยเรื่องชีวิตและความตายในโรงเรียน ชุมชน สื่อสาธารณะ และศาสนสถานมากขึ้น ตลอดจนพัฒนาและขยายผลระบบ “e-living will” ในปัจจุบันให้ประชาชนสามารถบันทึกความประสงค์ของตัวเองได้ง่าย ปลอดภัย และเชื่อมกับระบบโรงพยาบาลได้จริง

งานวิจัยอยู่ข้างเรา ใช้เสียงของเราช่วยผลักดัน

งานวิจัยทั้งในไทยและต่างประเทศชี้ชัดว่า การดูแลประคับประคองที่เริ่มต้นเร็ว มีการดูแลที่บ้านและในชุมชน และบูรณาการเข้ากับระบบดูแลผู้สูงอายุ จะช่วยให้ผู้ป่วยทุกข์น้อยลง ครอบครัวรับมือได้ดีขึ้น และระบบสุขภาพก็มีภาระน้อยลง

สิ่งที่ขาดอยู่ตอนนี้ คือ “การตัดสินใจทางนโยบาย” ที่กล้าประกาศให้ชัดว่า คุณภาพชีวิตช่วงท้ายของชีวิต เป็นสิทธิพื้นฐานของประชาชนทุกคน ไม่ใช่สิทธิพิเศษของคนที่มีเงินหรืออยู่ใกล้โรงพยาบาลใหญ่

ในฐานะประชาชน เราทำได้ตั้งแต่วันนี้
⁍ เริ่มคุยกับคนที่เรารักเรื่องความต้องการช่วงท้ายของชีวิต
⁍ ถ้าใครทำงานในโรงพยาบาล ชุมชน หรือองค์กรท้องถิ่น ช่วยกันหยิบประเด็นนี้ขึ้นมาพูดคุยและออกแบบบริการ
⁍ ใช้พื้นที่สื่อ เวทีสาธารณะ และโซเชียลมีเดียเพื่อบอกผู้ใหญ่ในบ้านเมืองว่า “เราต้องการระบบชีวาภิบาลที่มีคุณภาพ เข้าถึงได้ และเป็นธรรม”

เพราะท้ายที่สุดแล้ว ไม่มีใครหนีพ้นความเจ็บป่วยและความตายได้ แต่เราทุกคนมีสิทธิเลือกได้ ว่าอยากใช้ชีวิตช่วงท้ายอย่างไร และอยากจากไปแบบไหน

วันนี้…ถึงเวลาแล้วที่สังคมไทยจะช่วยกันทำให้ “การจากไปอย่างสงบ สมศักดิ์ศรี และไม่ทิ้งภาระล้นเกินให้คนข้างหลัง” กลายเป็นมาตรฐานใหม่ของระบบสุขภาพไทย ไม่ใช่เพียงความหวังของไม่กี่ครอบครัวอีกต่อไป

Thailand is becoming a complete aged society. People are living longer, but the final period of life is instead filled with chronic diseases and serious health-related suffering. Being bedridden, rehospitalization, and the exhaustion of children and descendants who must provide care in almost every dimension of the older persons’ lives at home are increasingly common.

The important question is whether we will allow the “end of life” to be a period filled with such suffering. This is a key reason why “palliative care” is viewed as an essential service of the health system, not merely an additional service, because it is directly related to the right to relief from suffering, the upholding of human dignity, and the justice in healthcare.^1-2

What Is Palliative Care, and Why Does It Matter?

“Palliative care” does not mean “giving up” or “withdrawing treatment.” Rather, it refers to care that focuses on promoting the quality of life of patients and their families, from the onset of serious illness through the final stage of life. According to the definition of the World Health Organization (WHO), palliative care is a holistic approach that aims to “prevent and relieve suffering” through early involvement in the course of illness, comprehensive assessment, and the management of physical, psychological, social, and spiritual needs. Palliative care can be provided along with ongoing definitive treatment and is not limited to major illnesses such as cancer alone. It also includes other serious conditions, such as heart failure, chronic obstructive pulmonary disease (COPD), kidney failure, liver cirrhosis, dementia, and other progressive chronic diseases.³

In the Thai context, Thailand has established an “operational definition” to develop a shared understanding within the health systems regarding the scope of palliative care and how it should be integrated with health financing, workforce planning, and the design of area-based service delivery.⁴

At its core, palliative care focuses on:
⁍ Reducing pain and exacerbated symptoms
⁍ Addressing stress, fear, and anxiety among both patients and their families
⁍ Enabling patients to participate in decision-making about how they wish to live the remainder of their lives—where they want to be, with whom, and which forms of treatment they do or do not wish to receive

Importantly, evidence also shows that initiating care at an early stage can improve patients’ quality of life, reduce unnecessary treatments at the end of life, and may be associated with longer survival. In addition, early palliative care has been found to reduce physical suffering and pain, improve satisfaction among patients and caregivers, and promote more appropriate use of health services.^5-6 Therefore, these forms of care should not be regarded as “luxury goods,” but rather as fundamental rights of everyone who is alive and who, one day, will inevitably face the end of life.

What Do We Already Have — and What Is Still Missing?

Over the past years, Thailand has established palliative care services in many hospitals, with dedicated teams of physicians and nurses, as well as home- and community-based services. These include home visit services and community-based eldercare networks, such as Community Care Givers (CCGs) and Village Health Volunteers (VHVs), which are distributed nationwide. However, in reality, many patients still do not have access to palliative care, particularly:
⁍ Older persons living with chronic illnesses other than cancer
⁍ Individuals receiving long-term care under local government organizations or residing in residential care facilities
⁍ Families in rural and remote areas, far from tertiary hospitals, where nearby health facilities lack teams with expertise in palliative care

At the same time, most current care plans remain focused on assistance with activities of daily living (such as eating, bathing, and mobility support), rather than on the management of physical symptoms such as pain, breathlessness, and fatigue, or on advance care planning and planning for death in ways that truly reflect patients’ wishes.

In simple terms, “Thailand already has the people and the structures, but still lacks the heart and palliative care skills” that are needed to enable the system to fully function in support of older persons’ quality of life.

Three Practical Shortcuts—If We Move Together

1. Make “Hospital at Home” a Normal Practice

The author believes that many families have had similar experiences: older persons having to be repeatedly admitted to and discharged from hospitals—a process that is exhausting for patients, burdensome for their children and relatives, and increasingly costly. Therefore, “hospital at home,” or the provision of care by multidisciplinary teams in patients’ homes and communities, represents a solution that many countries have already demonstrated to be effective, both in terms of quality of life and health system costs.

Evidence from systematic reviews supports that home-based palliative care increases the likelihood that patients can remain at home or die at home according to their preferences, reduces in-hospital deaths, and, in some contexts, lowers emergency department visits and hospital readmissions—particularly when clear multidisciplinary teams and responsive systems for managing changes in patients’ conditions are in place.⁷ At the same time, “home palliative care” aimed at admission avoidance among certain groups of older persons and patients with chronic diseases has been shown to produce outcomes that are at least “no inferiority to” hospital-based care, while often resulting in higher patient satisfaction. However, key conditions include appropriate patient selection, readiness of home-visit and community teams, and effective coordination with primary care services.⁸

Accordingly, what the state should do is to formally include home-based palliative care as a concrete benefit package within the public health insurance system; set targets to ensure that every health region has at least a basic level of this service; scale up from pilot areas to nationwide coverage; and provide budgetary support for hospitals and primary care units to form home-visit and community teams that work collaboratively with VHVs and CCGs in local communities.

2. Integrate “Palliative Care” into the Existing Elderly Health System

At present, Thailand has a large number of caregivers for older persons in each subdistrict. If basic palliative care skills and knowledge are added to this workforce, they can become a “frontline” capable of substantially reducing patients’ suffering. A key leverage point is early management, which requires the ability to identify who should receive a holistic assessment and initiate conversations about goals of care. Tools such as the Supportive and Palliative Care Indicators Tool (SPICT)^†, which was developed to help multidisciplinary teams identify patients who are likely to deteriorate or be approaching the end of life, can guide the initiation of needs assessment, review of treatment goals, and advance care planning.⁹ This approach aligns well with the Thai context, where “Community Care Givers (CCGs), Village Health Volunteers, and primary care units” already function as first-contact structures. However, additional skills are needed, including basic symptom assessment and relief, compassionate communication about end-of-life preferences, and support for families in documenting advance directives related to treatment.

In this regard, the government can develop short, practical training courses for caregivers and primary care personnel that can be applied in everyday practice; revise elderly care plans to concretely integrate palliative care components; and establish easier consultation pathways for frontline workers to access specialist support when encountering patients with complex needs requiring specialized care.

3. Make “Advance Planning” a New Cultural Norm in Thai Society

We often fear talking about our own death. Yet when these conversations do not take place, difficult decisions are frequently left to children, relatives, and physicians at moments of death—when everyone is under stress and confusion. Empirical evidence supports that advance care planning (ACP) helps ensure that end-of-life care is more closely aligned with patients’ preferences, increases satisfaction among patients and families, and reduces stress, anxiety, and depression among bereaved relatives.¹⁰ Moreover, systematic reviews indicate that advance care planning improves communication about goals of care and leads to greater alignment in decision-making among patients, families, and physicians.^11-12

In the Thai context, experiences in promoting advance care planning in a concrete manner continue to show that cultural factors and family roles—including the avoidance of disclosing bad news—have a substantial impact on policy success and significantly affect service delivery mechanisms.¹³ Therefore, policy efforts should proceed in parallel with (1) the development of national standards and guidelines¹⁴ and (2) the establishment of digital infrastructures, such as e–Living Wills, to ensure that “patients’ intentions” are truly accessible when they enter the health care system.¹⁵

If we begin conversations today about questions such as “What kind of treatment would I want if I became seriously ill?”, “Do I want to be hospitalized at the end of life?”, and “What matters most in the time I have left?”, this can help reduce emotional trauma for families and enable medical and nursing teams to provide care that genuinely reflects patients’ wishes. Accordingly, the state and society should jointly support more activities that encourage discussions about life and death in schools, communities, public media, and religious institutions, while also developing and scaling up existing e–Living Will systems so that individuals can record their preferences easily, securely, and in ways that are truly interoperable with hospital systems.

Research Is on Our Side—Let Us Use Our Voices to Drive Change

Research evidence from both Thailand and international settings clearly demonstrates that palliative care initiated early, delivered at home and in communities, and integrated into elderly care systems can reduce patients’ suffering, help families cope better, and lessen the burden on the health system.

What is missing at present is policy decision-making that is bold enough to clearly affirm that quality of life at the end of life is a fundamental right of all citizens, not a privilege reserved for those with financial means or those living near large hospitals.

As citizens, there are actions we can take starting today:
⁍ Begin conversations with our loved ones about their wishes for the end of life
⁍ For those working in hospitals, communities, or local organizations, bring this issue into discussion and help design appropriate services
⁍ Use media spaces, public forums, and social media to tell policymakers that “we want a palliative care system that is high-quality, accessible, and equitable”

Ultimately, no one can deny illness or death. But all of us have the right to choose how we wish to live at the end of life and how we wish to die.

Today, the time has come for Thai society to work together to make “a peaceful, dignified death that does not leave an overwhelming burden on those left behind” the new standard of the Thai health system, no longer just the hope of a few families.