Ramathibodi health policy and systems research

Article

For the English version, please refer to the text below.

หากถามว่าหน้าที่ของแพทย์คืออะไร สิ่งแรกที่ขึ้นมาในหัวของหลาย ๆ คนคงจะเป็น “การรักษาคนไข้” คำตอบนี้เป็นคำตอบที่ถูกต้อง แต่ไม่ทั้งหมด เป้าหมายสำคัญของแพทย์คือการทำให้ทุกคนมีสุขภาพที่ดี และการจะมีสุขภาพที่ดีได้จะต้องมี 4 เสาหลัก “ส่งเสริม ป้องกัน รักษา และฟื้นฟู” เห็นได้ว่าการรักษาเป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งเท่านั้น ดีที่สุดคือการให้ทุกคนมีสุขภาพที่ดีตั้งแต่แรก ไม่มีโรคภัยไข้เจ็บต้องมารักษาตัวที่โรงพยาบาล

แล้วจุดเริ่มต้นของการมีสุขภาพที่ดีเริ่มต้นที่ไหนกัน คงไม่ใช่ที่โรงพยาบาลประจำจังหวัด หรือโรงพยาบาลเอกชนชื่อดังในกรุงเทพ แต่เริ่มต้นจากที่บ้านของเราทุกคน ในชุมชน ไปจนถึงในที่ทำงานที่เราทุกคนใช้ชีวิตประจำวันกันอยู่เสมอในทุก ๆ วัน หากนักศึกษาแพทย์คนหนึ่งอยากจะเข้าใจการมีสุขภาพดีของคนไทยส่วนใหญ่แล้ว “สถานที่” ที่ดีที่สุดในการเรียนรู้ได้คือชุมชนในพื้นที่ต่างจังหวัด เป็นการออกจากโรงเรียนแพทย์ไปเห็นการทำงานและความเป็นอยู่หน่วยที่เล็กที่สุด แต่สำคัญและมีปริมาณเยอะที่สุดในไทย ออกดูหน่วยบริการสุขภาพระดับที่เล็กที่สุด ได้แก่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบล หรือ รพสต. ดูการทำงานของกลุ่มคนที่มีบทบาทในการเข้าถึงประชากรส่วนมากที่เรียกว่า อสม. สำหรับนักศึกษาแพทย์รามาธิบดี ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในรายวิชาที่มีชื่อว่าเวชศาสตร์ชุมชน ในบทความนี้จะเป็นการสะท้อนประสบการณ์ สิ่งที่พบ และบทเรียนตลอดการออกศึกษาภาคสนามกว่า 6 วัน 6 คืนของผู้เขียนซึ่งเป็นนักศึกษาแพทย์รามาธิบดีชั้นปีที่ 3

การออกเรียนรู้ภาคสนามสิ่งสำคัญคือการได้โอกาสในการเก็บเกี่ยวประสบการณ์ด้วยตัวเองอย่างเต็มที่ ไม่ใช่ผ่านการบอกเล่า หรือการศึกษาจากบุคคลอื่น ดังนั้นเพื่อประสิทธิภาพการเรียนรู้ที่มากที่สุด พวกเราจึงถูกแบ่งออกเป็นกลุ่มย่อย ๆ กลุ่มละไม่เกิน 15 คน กระจายกันไปตามโรงพยาบาลชุมชนทั่วประเทศ ได้ไปอาศัยอยู่กับครอบครัวอุปถัมภ์ในชุมชน ได้เรียนรู้วิถีชีวิต ได้เห็นการส่งเสริมและป้องกันสุขภาพ ได้ตามติดการทำงานของระบบบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ ได้เรียนรู้ Case Study ที่ประสบความสำเร็จ และเป็นต้นแบบของการทำงานกับชุมชนในหลาย ๆ พื้นที่

สำหรับผู้เขียนบทความนี้ได้ไปลงพื้นที่ ตำบลกุดหว้า อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ในระดับอำเภอมีโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชกุฉินารายณ์ซึ่งมีความโดดเด่น และเป็นหนึ่งในโรงพยาบาลต้นแบบของการมีทีมเยี่ยมบ้าน ในชื่อทีม “ไม้เลื้อย” มีการจัดทีมลงพื้นที่คอยเยี่ยมเคสในชุมชนที่ต้องการการดูแลอย่างต่อเนื่อง และมีการทำงานร่วมกับทีม รพ.สต และกลุ่ม อสม.

เปิดใจ

ความพิเศษหนึ่งอย่างของการลงพื้นที่ในรายวิชานี้ในชั้นปีที่ 3 คือการได้อาศัยอยู่กับครอบครัวอุปถัมภ์ ได้กินอาหารท้องถิ่นฝีมือพ่อ ๆ แม่ ๆ ได้นอนในหมู่บ้านร่วมกับคนชุมชน ซึมซับความเป็นอยู่อย่างเต็มที่ ในช่วงเริ่มต้นการออกจากบ้าน ต้องห่างเมือง ความเจริญ ออกจากคณะแพทย์ที่มี Facility ครบครัน ไปใช้ชีวิตอยู่ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง หลายคนมักมีความกังวลว่าจะอยู่ได้หรือไม่ การกินการนอนจะเป็นอย่างไร บทเรียนสำคัญข้อแรกที่การลงชุมชนได้ให้กับนักศึกษาแพทย์ทุกคน คือการเปิดใจที่จะพบเจอกับประสบการณ์ใหม่ ๆ เปิดใจยอมรับความลำบากเพื่อที่จะได้ค้นพบมุมมองใหม่ ๆ ที่ไม่เคยพบเจอมาก่อน

ในหมู่บ้านในตำบลกุดหว้าผู้เขียนได้ไปอาศัยอยู่เป็นหมู่บ้านของชาวภูไท กลุ่มชนเผ่าที่มีการกระจายอยู่ตามส่วนต่าง ๆ ในโลก เป็นชนเผ่าที่มีการส่งต่อวัฒนธรรมของตัวเอง มีภาษาพูดของตัวเอง วัฒนธรรมการใช้ชีวิตที่เป็นเอกลักษณ์ ในตำบลกุดหว้านี้เองเป็นศูนย์รวมของชาวภูไทที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ความเป็นกลุ่มก้อนของชาวภูไทในพื้นที่ ทำให้ประสบการณ์ในการใช้ชีวิตอยู่ในพื้นที่เป็นไปอย่างเป็นกันเอง เต็มไปด้วยการต้อนรับ และการดูแลเอาใจใส่อย่างดีที่สุด สิ่งนี้เองทำให้การเริ่มต้นเปิดใจให้กับชุมชน ให้กับภาคอีสาน และชาวภูไทเป็นได้อย่างดีในการเริ่มต้นลงพื้นที่

เปิดตา

นอกจากการเปิดใจให้กับชุมชนแล้ว การลงพื้นที่ยังเปิดตาให้กับนักศึกษาแพทย์ ให้ได้เห็นปัญหาของคนไข้ในมุมมองที่ไม่สามารถสัมผัสได้จากการเรียนในหนังสือ เหมือนกับการก้าวออกจากหอคอยงาช้างลงมาเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริงในสังคมและบริบทของความเป็นไทย 2 เคสที่ผู้เขียนได้ไปเยี่ยมบ้าน เป็นเคสของผู้ป่วยติดเตียงจากอาการเส้นเลือดในสมองแตก

เคสแรกคนไข้เป็นคุณยายอายุ 70 กว่าปี นอนติดเดียง และไม่สามารถพูดได้ คนดูแลหลักเป็นคุณตาสามีอายุพอ ๆ กัน โดยที่คุณตาเองมีโรคประจำตัวเป็นโรคไตระยะ 5 ที่ปฏิเสธการรักษาด้วยการล้างไต ทั้งคู่อยู่กันในบ้านเล็ก ๆ เก่า ๆ แต่ไม่โทรมมาก รายได้มาจากลูกหลานที่แยกย้ายกันออกไปทำงานหาเงิน คุณตาต้องเป็นคนออกจากบ้านไปซื้อผ้าอ้อมและอาหารด้วยตัวเอง ปัญหาหลักที่พบคือเมื่อคนใดคนหนึ่งจากไป อะไรจะเกิดขึ้นกับอีกคน

เคสที่สองคนไข้เป็นคุณตาอายุ 65 ปี อาศัยอยู่ในบ้านที่สภาพอยู่ในระดับที่ค่อนข้างแย่ คุณตาเป็นอัมพาตครึ่งซีก ยังพูดได้ ช่วยเหลือตัวเองได้บางอย่าง คนดูแลหลักของคุณตาในเคสนี้คือหลานเขยอายุ 18 ปี หลานคุณตาอายุ 17 ต้องออกจากโรงเรียนมาทำงานกลางคืนหาเงินให้ครอบครัว เพราะคุณพ่อและแม่ไม่อยู่แล้ว ก่อนหน้านี้คุณตาเป็นรายได้หลักในการเลี้ยงดูหลาน พอท่านป่วยทุกอย่างจึงพังทลาย ภาพแรกที่เห็นตอนไปเยี่ยมคือภาพของคุณตาที่อยู่บนเตียงผู้ป่วยบนเบาะที่ไม่มีแม้กระทั่งผ้าปูสภาพเก่า กำลังใช้มือข้างที่ไม่เป็นอัมพาต ตักข้าวคลุกไก่ที่หลานเขยทำให้กินเข้าปาก พร้อมกับแมลงวันจำนวนมากกำลังตอมอาหาร

ความเหมือนของทั้ง 2 เคสนี้คือโรคของผู้ป่วยทั้งคู่ อาการอาจต่างกัน แต่การดูแลต้องการการดูแลที่ใกล้ชิดไม่ต่างกัน สิ่งที่แตกต่างกลับกลายเป็นสภาพแวดล้อมของทั้ง 2 เคสที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง มีปัญหาแตกต่างกันที่ต้องการความช่วยเหลือจากทีมเยี่ยมบ้านในรูปแบบที่พิเศษเฉพาะตัว

ประสบการณ์นี้ได้เปิดตาให้กับนักศึกษาทุกคนที่ไป ให้ได้เห็นถึงปัญหาที่คนไข้ต้องพบเจอ หลังจากที่ออกจากโรงพยาบาล การเจอหมอไม่กี่นาทีที่ห้องตรวจหรือหอผู้ป่วยไม่สามารถอธิบายการใช้ชีวิตที่เหลือที่เป็นปัจจัยกำหนดสุขภาพที่สำคัญมากของคนไทยส่วนมาก

3 บทเรียนสำคัญ

อะไรคือขอบเขตหน้าที่บทบาทของแพทย์และโรงพยาบาล ? แพทย์มักถูกมองจากสังคมว่าเป็นผู้เสียสละ ทำงานอย่างหนัก เวลาพักแทบไม่ค่อยมี บางครั้งต้องออกจากโรงพยาบาลไปเยี่ยมบ้านคนไข้ในพื้นที่ห่างไกล เข้าไปช่วยมากกว่าด้านการแพทย์ จัดการจัดหาอาชีพพัฒนาความเป็นอยู่ ไปจนถึงการปรับสภาพบ้านของคนไข้ในชุมชน แน่นอนว่าการมีสุขภาพดีนั้นต้องเริ่มปัจจัยที่สำคัญและเป็นพื้นฐาน แต่สิ่งเหล่านี้ควรเป็นหน้าที่ของแพทย์หรือไม่
ในพื้นที่ชุมชนโดยมากแล้วจะมีหน่วยงานต่าง ๆ มากมายของจังหวัดและอำเภอคอยอำนวยความสะดวกพี่น้องในชุมชนอยู่แล้ว แต่ปัญหาคือการเข้าถึงความช่วยเหลือที่มีความซับซ้อนและข้อจำกัดที่เยอะ ในขณะที่แพทย์และโรงพยาบาลเป็นหน่วยงานที่มักจะเห็นปัญหาและความทุกข์ของคนไข้อย่างสม่ำเสมอ แน่นอนว่าเป็นเพราะความน่าเชื่อถือ และความทุ่มเทของบุคลากรในโรงพยาบาลที่ทำให้การพัฒนาและการแก้ไขปัญหาของชุมชนด้านสุขภาพจะเริ่มต้นที่โรงพยาบาล
คำถามสำคัญคือ เราจะสามารถขยายขอบเขตความช่วยเหลือได้อย่างไร ให้ทุกปัญหาไม่เป็นภาระของโรงพยาบาลไปทั้งหมด หากคนไข้ไม่สามารถดูแลตัวเองได้ เพราะขาดทุนทรัพย์ การแก้ปัญหานี้ควรเป็นหน้าที่ของใครที่จะเข้ามามีบทบาทในการจัดหาอาชีพ ไปจนถึงการวางแผนรายได้ ทั้งหมดนี้เพื่อลดภาระของโรงพยาบาลที่หนัก ให้สามารถทุ่มเททรัพยากรให้กับการรักษาในโรงพยาบาล การป้องกันโรค และทำให้ผู้ป่วยทุกคนได้รับการดูแลรักษาที่เหมาะสม
เป้าหมายของวิชา Community medicine คืออะไร ? การได้ลงพื้นที่ไปเห็นปัญหา เห็นสภาพความเป็นอยู่ที่แท้จริงของชุมชน เป็นสิ่งที่ดี และมีคุณค่าอย่างมากสำหรับนักศึกษาแพทย์คนหนึ่ง แต่สิ่งที่ได้กลับมา มักจะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับมุมมองและความสนใจของแต่ละคน สิ่งนี้คาบเกี่ยวเป็นอย่างมากกับการหาบทบาทของแพทย์ในชุมชน เราอยากจะให้นักศึกษาแพทย์หลังจากลงพื้นที่รู้สึกว่าการเป็นแพทย์ต้องเป็น Hero เข้าไปช่วยเหลือชาวบ้านในชุมชน ต้องทำมากกว่าการดูแลรักษาคนไข้ในโรงพยาบาล หรือในอีกมุมมองหนึ่ง อยากให้นักศึกษาแพทย์เข้าใจถึงปัญหาเชิงโครงสร้าง เพื่อในอนาคต พวกเรานักศึกษาแพทย์จะสามารถเป็นส่วนหนึ่งของระบบนี้ได้อย่างมีคุณภาพ สามารถเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาที่มุ่งเน้นในการแก้ไขปัญหาเชิงระบบตามความสามารถที่ทำได้ เรากำลังจะ Romanticize ความเก่งของแพทย์ กำลังเพิ่มหน้าที่ให้กับอาชีพแพทย์ กำลังทำให้นักศึกษาแพทย์รู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของปัญหา หรือ รู้สึกถึงความท้อแท้ในสิ่งที่พวกเค้าจะต้องเจอในอนาคต
Empathy คือสิ่งสำคัญ และความเหลื่อมล้ำในสังคม ทำให้เราต้องเปิดใจว่าประเทศของเรามีด้านที่เรายังไม่เห็นอีกมาก ในฐานะของผู้เขียนที่เป็นคนกรุงเทพ เกิดและโตในกรุงเทพ แทบจะไม่เคยต้องสัมผัสกับความลำบากใด ๆ เรารู้อยู่ว่ามีกลุ่มคนที่ลำบากอีกมากมาย แต่ไม่เคยรู้ว่าหน้าตาของมันเป็นยังไง คนไข้ที่มาโรงพยาบาลเพื่อหาหมอตามนัด ตัวเองมีโรคภัยไข้เจ็บ ปานใกล้จะสิ้นลมในไม่กี่วันข้างหน้า แต่สิ่งที่ห่วงที่สุด กลับไม่ใช่เรื่องสุขภาพของตนเอง แต่เป็นเรื่องการหาเงินเพื่อซื้ออาหารในมื้อถัดไปให้กับสมาชิกในครอบครัว สุขภาพเป็นเรื่องที่สำคัญ แต่สำหรับคนบางคน ยังมีเรื่องอีกมากมายที่สำคัญมากกว่านั้น คนไข้ที่ไม่มาพบหมอตามนัด ไม่ใช่ว่าเขาไม่รักสุขภาพของตัวเอง แต่เป็นเพราะว่าไม่มีทางเลือก ไม่มีแม้กระทั่งเงินและเวลาในการออกมาพบหมอ เมื่อรู้ถึงข้อจำกัดเหล่านี้แล้วการมองความทุกข์ของคนไข้จึงเปลี่ยนไป กลับมาเป็นโจทย์ของแพทย์และโรงพยาบาลในการดูแลสุขภาพคนในชุมชนให้ได้ ในประเทศที่ความเหลื่อมล้ำมันชัดเจนขึ้นทุกวัน

“เราต้องมองให้เห็นมากกว่าโรคหรือความพิการ ความทุกข์ ความคิดของเขา
มองให้เห็นโอกาสของชีวิตคนคนหนึ่ง”

- คำสัมภาษณ์ของ นพ.สิริชัย นามทรรศนีย์
ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชกุฉินารายณ์

If you were to ask what a doctor’s duty is, the first thing that would come to many people’s minds would likely be “treating patients.” This answer is correct but not complete. A doctor’s fundamental goal is to ensure that everyone enjoys good health. Achieving good health rests on four pillars: health promotion, disease prevention, treatment, and rehabilitation. Treatment, as we can see, is only one part of the whole. Ideally, everyone would be healthy from the very beginning—free from illness, with no need to seek care at a hospital at all.

So where does the foundation of good health truly begin? It does not begin at a provincial hospital, nor at a prestigious private hospital in Bangkok. It begins in our homes, within our communities, and in the workplaces where we live our daily lives. For a medical student who wishes to understand what good health means for the majority of Thai people, the best “classroom” is the community in rural provinces. It means stepping outside the medical school to witness how the smallest yet most numerous and essential units of Thai society function and live. It means observing the primary level of healthcare services—the Subdistrict Health Promoting Hospitals (SHPH). It means learning from the individuals who play a crucial role in reaching the broader population: the Village Health Volunteers (VHVs). For Ramathibodi medical students, all of this takes place in a course called Community Medicine. This article reflects on the experiences, encounters, and lessons learned during six days and six nights of field study, as told by a third-year Ramathibodi medical student.

The most important aspect of field-based learning is the opportunity to gather experiences firsthand—not through secondhand accounts or classroom instruction. To maximize the effectiveness of this learning process, we were divided into small groups of no more than fifteen students and assigned to community hospitals across the country. We lived with host families in the community, learned about their way of life, observed health promotion and disease prevention in action, and followed the work of the primary healthcare system. We studied successful case examples that have become models for community-based healthcare in many areas.

For the author of this article, the assigned field site was Kud Wa Subdistrict in Kuchinarai District, Kalasin Province (North-Eastern Part of Thailand). At the district level, Kuchinarai Crown Prince Hospital stands out as a leading institution and serves as a model hospital for its home-visit care team known as the “Mai Lueai” team (literally, the “Climbing Vine” team). This team conducts home visits for patients in the community who require continuous care, working collaboratively with SHPH and VHVs.

Opening the Heart

One of the most special aspects of this third-year field course is the opportunity to live with a host family: sharing home-cooked local meals prepared by fathers and mothers in the community, sleeping in the village, and fully immersing oneself in the rhythms of daily life.

At the beginning, leaving home meant stepping away from the city, from convenience and modern facilities, from a medical school equipped with every resource. It meant adapting to an environment entirely different from what we were used to. Many students quietly wondered: Would we manage? What would the food be like? Where would we sleep?

The first important lesson that community immersion offers every medical student is this: open your heart. Open yourself to new experiences. Accept discomfort in order to discover perspectives you have never encountered before. Growth rarely happens in climate-controlled buildings.

In the village of Kud Wa Subdistrict, where the author stayed, the community is home to the Phu Thai people—an ethnic group with populations dispersed across different parts of the world. They have preserved their own cultural heritage, their own spoken language, and a distinctive way of life. Kud Wa Subdistrict is, in fact, the largest center of the Phu Thai community in Thailand. The strong sense of unity among the Phu Thai people in this area made living there feel natural and welcoming. The warmth, hospitality, and genuine care extended to us created the perfect foundation for opening our hearts to the community, to the Northeast of Thailand, and to the Phu Thai people themselves.

Opening the Eyes

Beyond opening our hearts to the community, fieldwork also opened our eyes. It allowed medical students to witness patients’ struggles in ways that no textbook could convey. It felt like stepping down from an ivory tower and confronting the realities unfolding within Thai society and its unique social context. Two of the home visits I participated in involved bedridden patients who had suffered hemorrhagic strokes.

The first case was a woman in her seventies who was bedridden and unable to speak. Her primary caregiver was her husband, of similar age. He himself had end stage chronic kidney disease and had declined dialysis treatment. The two of them lived together in a small, aging house—modest but not entirely dilapidated. Their income came from their children and grandchildren who had moved away for work. The grandfather had to leave the house on his own to purchase diapers and food. The most pressing question that lingered unspoken was this: if one of them were to pass away, what would happen to the other?

The second case involved a 65-year-old grandfather living in a house in rather poor condition. He was partially paralyzed on one side of his body but could still speak and perform some activities independently. His primary caregiver was his 18-year-old grandson-in-law. His 17-year-old granddaughter had left school to work night shifts to support the family after her parents were no longer present. Previously, the grandfather had been the family’s main source of income. When he fell ill, the family’s stability collapsed. The first image that greeted us during the visit was of the grandfather lying on a patient bed with an old, worn mattress lacking even a proper bedsheet. Using his unaffected hand, he slowly lifted spoonfuls of rice mixed with chicken prepared by his grandson-in-law into his mouth, while flies gathered persistently around the food.

What these two cases shared was the disease itself. Both patients had suffered strokes. Their symptoms differed, but the need for close, continuous care was equally demanding. What stood in stark contrast, however, was their environment. The social and economic conditions surrounding each patient were entirely different. Each household faced distinct challenges that required the home-visit team to tailor their support in specific and individualized ways.

This experience opened the eyes of every student who participated. It revealed the realities patients confront after leaving the hospital. A few minutes with a doctor in an outpatient clinic or hospital ward cannot capture the larger story—the remaining hours, days, and years of living that shape health outcomes. For many Thai people, those unseen circumstances are among the most powerful determinants of health.

Three Key Lessons

What Are the Boundaries of the Roles of Doctors and Hospitals? Doctors are often viewed by society as self-sacrificing individuals who work tirelessly, with little time for rest. At times, they leave the hospital to conduct home visits in remote areas, extending their help beyond medical treatment—assisting with employment opportunities, improving living conditions, even modifying patients’ homes within the community. Good health undoubtedly depends on fundamental social and environmental factors. Yet an important question arises: should all of this fall within the responsibility of doctors?
In most communities, various provincial and district agencies already exist to support residents. The challenge, however, lies in the complexity and limitations of accessing that assistance. Meanwhile, doctors and hospitals are the institutions that consistently witness patients’ suffering firsthand. Because of their credibility and the dedication of healthcare personnel, efforts to improve community health often begin at the hospital.
The critical question becomes: how can we broaden the network of support so that every problem does not ultimately become the hospital’s burden? When a patient is unable to care for themselves due to financial hardship, whose responsibility is it to step in whether to provide employment opportunities or to assist with income planning? Addressing these underlying issues would help reduce the overwhelming strain placed on hospitals, allowing them to focus their resources on treatment, disease prevention, and ensuring that every patient receives appropriate medical care.
What Is the Goal of the Community Medicine Course? Going into the field to witness real problems and the authentic living conditions within communities is deeply valuable for a medical student. Yet what each student takes away from that experience often differs, depending on individual perspectives and interests. This question closely overlaps with the issue of defining the doctor’s role within the community. After completing fieldwork, do we want medical students to feel that being a doctor means becoming a “hero” stepping in to rescue communities and doing far more than providing medical care within the hospital? Or, alternatively, do we hope that students will gain a deeper understanding of structural problems, so that in the future we can participate meaningfully within the system contributing to systemic solutions according to our capabilities? Are we, perhaps unintentionally, romanticizing the image of the exceptional doctor? Are we expanding the profession’s responsibilities beyond what is sustainable? Are we causing medical students to feel personally responsible for systemic shortcomings or even to feel discouraged about the realities they will face in the future?
Empathy Matters — and Social Inequality Requires Us to Open Our Eyes to the Parts of Our Country We Have Not Yet Seen As someone born and raised in Bangkok, I have rarely had to confront significant hardship firsthand. I knew, in theory, that many people struggle. But I did not truly know what that struggle looked like. Patients who come to the hospital for scheduled appointments may be living with serious illness—some perhaps nearing the end of life within days. Yet what weighs most heavily on their minds is not always their own health. It may be how to earn enough money to buy the next meal for their family. Health is important. But for some people, there are immediate concerns that feel even more urgent. When a patient misses a follow-up appointment, it is not necessarily because they do not value their health. Sometimes it is because they have no real choice. They may lack the money for transportation, or the time to leave work, or the support system that would allow them to seek care. Once we understand these limitations, our perspective on patients’ suffering shifts. Their absence becomes a question for us—for doctors and hospitals—about how to provide care within communities shaped by widening inequality.
In a country where social disparities grow more visible each day, empathy cannot remain an abstract ideal. It must become part of how we design care, how we allocate resources, and how we define responsibility.